DERSE GİRİŞ
Öğrencilerin zihninde “problem” kavramı ile ilgili merak uyandırmak ve ön yeterliliklerini sınamak
amacıyla, öncelikle “problem nedir?” sorusu yöneltilir. Öğrencilerin bu soruya verecekleri yanıtlar
aşağıdaki ifadelerle yönlendirilebilir:
- Okula ilk geldiğiniz gün, hangi sınıfın sizin sınıfınız olduğunu bilmiyordunuz, nereye gideceğinizi bulmakta zorlandınız mı?
- Sınıfınızı nasıl buldunuz?
- Bu sabah okula geldiğinizde sınıfınızın yerini bulmakta zorlandınız mı?
Günlük hayattan başka örnekler de verilebilir. Bu noktada, günlük hayatımızda karşılaştığımız, çözüm
aranması gereken ve çözümü için bilgi, mantık, deneyim ya da dikkat isteyen durumları problem olarak nitelendirebiliriz
GELİŞME
İlk bölümde; “problem” kavramına giriş yapıldıktan sonra, “problem çözme” süreçlerine ilişkin tanım,
örnek ve açıklamalara geçilir. “Problem” ve “problem çözme” arasındaki bağlantı şu örnekler ya da
benzerleri ile kurgulanabilir:
Öğrencilere:
“Gece saat 23.00 oldu, uyumak için yatağa yattınız ve 1 saat sonra siz uyurken elektrikler kesildi.”
Durumu verilerek aşağıdaki sorular yöneltilir:
- Bu bizim için bir problem midir?
- Neden?
- Probleme dönüşmesi için ne olması gerekir?
Soruların yanıtları tartışıldıktan sonra örnek şu şekilde değiştirilir:
“Peki, ertesi gün okulda teslim etmemiz gereken çok önemli bir proje çalışması yapmaktayız, tam çalışmamızı bitirme aşamasına geldiğimizde elektrikler kesiliyor”
Yeni örnek ile ilgili olarak aşağıdaki sorular sorulur:
- Bu yeni durum bir problem midir?
- Önceki duruma göre ne değişti?
Sorulara verilen yanıtlar tartışıldıktan sonra, probleme ilişkin çözüm önerileri (Mum bulmak, vb.)
öğrencilerle tartışılır.
Benzer şekilde, öğrencilerin fiziki yeterlilikleri düşünüldüğünde, “Bir parkta kaydırağa çıkmak” gibi, kendileri için problem olmayacak bir durumun kimler için problem olabileceği tartışılarak “problem çözme” kavramı ile ilgili aşağıdaki açıklama yapılır:
Problem çözme’nin, ilk anda belirsiz bir çözüm hedefine yönelik olarak ilerleme adımlarını ifade ettiği açıklanır ve problemin zorluk düzeyinin bizim için önemini arttırdığına vurgu yapılır. Bu konuda günlük hayat örnekleri olarak şunlar verilebilir:
“Yemek yapacaksınız ama evde hiç tuz kalmamış”
- Problemde dikkat edilmesi gereken noktalar nelerdir?
- Günün hangi zamanı? Bakkal/Market açık mı? Yanında para var mı? Komşulardan alabilir misin? vb.
sorular hatırlatılır
“Sabah kalktın ve üstünü giyinmen gerekiyor, kıyafetini nasıl seçersin?” - Hava nasıl? Nereye gideceksin? (okula, parka ya da başka bir yere) vb. sorular hatırlatılır.
Günlük hayattan problem çözme durumları verildikten sonra problem çözme adımlarına geçilir. İlk olarak bir problemi çözerken nelere ihtiyaç duyduğumuz konusu sınıf içerisinde tartışılır. Bu noktada problemin anahtar noktaları arasında olan: - (a) Problemde verilenler
- (b) Problemde istenilenler
- (c) Problemde roller, vb. yapıların öğrenciler tarafından keşfedilmesi sağlanmaya çalışılır.
- Ardından, aşağıdaki problem çözme adımları ve açıklamalarına geçilir.
Problem çözme adımları şu şekilde sıralanır:
- Problemi anlama
- Bir plan yapma
- Planı uygulama
- Çözümü değerlendirme
Problemi anlama adımı şu şekilde açıklanır: Bir problemi doğru bir şekilde çözebilmenin ilk aşaması
problemi anlamakla başlar, problemi anlamak aşağıdaki sorulara yanıt verilebildiği zaman gerçekleşmiş
olur.
- Bu problem ile ilgili elimizdeki temel bilgiler nelerdir?
- Çözüme ulaşabilmek için bu temel bilgilerin dışında ihtiyaç duyduklarımız varsa nelerdir?
- Problemde kimler, nasıl etkilenmektedir?
- Problemin şeması oluşturulabilir mi? Anlaşılırlığı arttırmak için problemi görselleştirebilir miyiz?
Bu sorular ile ilgili öğrencilerin de görüşleri alınarak ikinci adım olan “Bir plan yapma” adımına geçilir.
“Bir plan yapma” adımına ilişkin şu açıklama yapılır: Her problemin çözümüne farklı çözüm yollarından
ulaşılabilir, bunu için doğru çözüm planını tercih ederek uygulamak gerekmektedir. Bir problem için
aşağıdaki çözüm planları uygulanabilir:
- Deneme yanılma yoluyla çözümü test etme, olası adımları ve tahmini sonuçları bulma
- Problemi daha basit parçalara ayırarak ilerleme
- Sondan başa doğru ilerleyerek farklı bir bakış açısıyla çözüme ulaşmaya çalışmak
- Olası çözümleri içeren bir görsel harita ya da zihin haritası çıkarmak (Çünkü bazılarımız çizerek
çalışmayı sever) - Beyin fırtınası yapmak
“Plan yapma adımları” nın ardından sırasıyla “Planı uygulama” ve “Çözümü değerlendirme” başlıklarına geçilir.
“Planı uygulama” ile ilişkili olarak bir planın uygulama sonucunun başarısızlıkla sonuçlanabileceği, başarısızlıkla sonuçlanan denemelerin sadece öğrenme deneyiminin bir parçası olduğu öğrencilere ifade edilir. Çözümün bulunmasının ardından ise çözümün en etkili çözüm olup olmadığı ve bu çözümün başka problemlere uyarlanıp uyarlanamayacağı konuları sınıf içi tartışmaya açılır ve bunun “Çözümü değerlendirme” başlığına ait bir tartışma olduğu açıklanır.
SONUÇ
Öğrencilere, “Bu konuştuklarımızdan neler öğrendiniz?” Sorusu yöneltilerek “problem”, “problem çözme” ve “problem çözme adımları” üzerinde kısa bir tekrar yapılması sağlanır. Öğrenilen konunu pekiştirilebilmesi için ders etkinliklerine geçilir.
Sunu dosyası için tıklayınız